ΔΟΑΕ: «Δεν ξέρουμε τι έχει απομείνει από το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν» – Άγνωστη η τύχη του ουρανίου

Ο Διεθνής Οργανισμός Ατομικής Ενέργειας (ΔΟΑΕ) δεν είναι πλέον σε θέση να γνωρίζει με βεβαιότητα τι έχει απομείνει από το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν, καθώς έχει χάσει την πρόσβαση σε κρίσιμες εγκαταστάσεις και δεν διαθέτει ενημερωμένα στοιχεία για την κατάσταση των πυρηνικών υλικών της χώρας.

Ο γενικός διευθυντής του ΔΟΑΕ, Ραφαέλ Γκρόσι, ενημερώνοντας το Συμβούλιο των Διοικητών στη Βιέννη, ανέφερε ότι η υπηρεσία δεν έχει λάβει από την ιρανική πλευρά τις απαραίτητες πληροφορίες για την κατάσταση των δηλωμένων πυρηνικών υλικών και εγκαταστάσεων.

Παράλληλα, οι επιθεωρητές δεν έχουν μπορέσει να πραγματοποιήσουν τους απαιτούμενους επιτόπιους ελέγχους, με αποτέλεσμα ο Οργανισμός να μην μπορεί να επιβεβαιώσει πού βρίσκονται σήμερα συγκεκριμένα πυρηνικά υλικά ή σε ποια κατάσταση βρίσκονται οι εγκαταστάσεις που επλήγησαν από τις στρατιωτικές επιθέσεις.

Άγνωστη η τύχη του εμπλουτισμένου ουρανίου

Το μεγαλύτερο ερωτηματικό αφορά τα αποθέματα εμπλουτισμένου ουρανίου που διέθετε το Ιράν πριν από τις επιθέσεις του 2025.

Σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία που είχε μπορέσει να επαληθεύσει ο ΔΟΑΕ, το Ιράν διέθετε 440,9 κιλά ουρανίου εμπλουτισμένου έως 60% σε U-235, ενώ συνολικά τα αποθέματα εμπλουτισμένου ουρανίου ανέρχονταν σε περίπου 9.874,9 κιλά, σε διάφορα επίπεδα εμπλουτισμού.

Σήμερα, όμως, ο Οργανισμός δεν μπορεί να επιβεβαιώσει την ακριβή κατάσταση ή την τοποθεσία αυτών των αποθεμάτων.

Αυτό σημαίνει ότι ένα από τα σημαντικότερα ζητήματα για τη διεθνή κοινότητα παραμένει αναπάντητο: πού βρίσκεται το ουράνιο που υπήρχε πριν από τις επιθέσεις και τι έχει συμβεί με αυτό;

Το ουράνιο εμπλουτισμένο στο 60% βρίσκεται πολύ πάνω από τα επίπεδα που απαιτούνται για ειρηνική πυρηνική χρήση και, εφόσον υποστεί περαιτέρω εμπλουτισμό, μπορεί να φτάσει στο επίπεδο που απαιτείται για την κατασκευή πυρηνικού όπλου.

Ο ΔΟΑΕ έχει εκτιμήσει ότι τα συγκεκριμένα αποθέματα θα μπορούσαν, εάν εμπλουτίζονταν περαιτέρω, να αντιστοιχούν σε υλικό για αρκετά πυρηνικά όπλα.

Πάνω από ένας χρόνος χωρίς πλήρη εικόνα

Ο Γκρόσι προειδοποίησε ότι έχει περάσει περισσότερο από ένας χρόνος από τότε που ο ΔΟΑΕ έχασε τη συνέχεια της γνώσης του για τα αποθέματα ουρανίου στις εγκαταστάσεις που επλήγησαν από τις επιθέσεις.

Η απουσία ελέγχων δεν επιτρέπει στον Οργανισμό να διαπιστώσει εάν τα δηλωμένα πυρηνικά υλικά παραμένουν στις γνωστές τοποθεσίες ή εάν έχουν μετακινηθεί.

Ο ίδιος χαρακτήρισε την κατάσταση σοβαρό ζήτημα για τη μη διάδοση των πυρηνικών όπλων και υπογράμμισε ότι πρέπει να διορθωθεί επειγόντως.

Χωρίς επιθεωρητές σε κρίσιμες εγκαταστάσεις

Ιδιαίτερο πρόβλημα αποτελεί το γεγονός ότι οι επιθεωρητές του ΔΟΑΕ δεν έχουν μπορέσει να επιστρέψουν σε σημαντικές εγκαταστάσεις του ιρανικού πυρηνικού προγράμματος που επλήγησαν από τις επιθέσεις.

Μεταξύ αυτών βρίσκονται εγκαταστάσεις σε Νατάνζ, Φορντό και Ισφαχάν, οι οποίες αποτελούν βασικά σημεία του ιρανικού προγράμματος εμπλουτισμού ουρανίου.

Η κατάσταση είναι ακόμη πιο περίπλοκη για την εγκατάσταση εμπλουτισμού που το Ιράν είχε δηλώσει στην Ισφαχάν, καθώς ο ΔΟΑΕ εξακολουθεί να μην μπορεί να επιβεβαιώσει την ακριβή της κατάσταση.

Χωρίς πρόσβαση στις εγκαταστάσεις, οι δορυφορικές εικόνες και οι πληροφορίες από άλλες πηγές δεν μπορούν να αντικαταστήσουν τον φυσικό έλεγχο των επιθεωρητών.

Ο Γκρόσι ζητά άμεση επιστροφή των επιθεωρητών

Ο επικεφαλής του ΔΟΑΕ καλεί την Τεχεράνη να συνεργαστεί με τον Οργανισμό και να επιτρέψει ξανά την πραγματοποίηση των απαραίτητων ελέγχων.

Ο Γκρόσι έχει επανειλημμένα υπογραμμίσει ότι μόνο μέσω της άμεσης πρόσβασης και της επαλήθευσης μπορεί να αποκατασταθεί η εικόνα για το τι πραγματικά συμβαίνει με το ιρανικό πυρηνικό πρόγραμμα.

Παράλληλα, τάσσεται υπέρ της επιστροφής στη διπλωματική οδό, καθώς η αδυναμία ελέγχου των πυρηνικών εγκαταστάσεων αυξάνει την αβεβαιότητα και δημιουργεί σοβαρές ανησυχίες για τη διεθνή μη διάδοση των πυρηνικών όπλων.

Το κρίσιμο πλέον δεν είναι μόνο τι υπήρχε στο ιρανικό πυρηνικό πρόγραμμα πριν από τις επιθέσεις, αλλά τι έχει απομείνει, πού βρίσκεται και σε ποια κατάσταση.

Και όσο ο ΔΟΑΕ παραμένει χωρίς πρόσβαση, οι απαντήσεις στα συγκεκριμένα ερωτήματα εξακολουθούν να αγνοούνται.