Μια εικόνα από το πεδίο των συγκρούσεων στην Ουκρανία έρχεται να υπενθυμίσει με τον πλέον δραματικό τρόπο τις κατασκευαστικές ιδιαιτερότητες και τα όρια επιβιωσιμότητας του θρυλικού, πλην παρωχημένου για την πρώτη γραμμή, Τεθωρακισμένου Οχήματος Μεταφοράς Προσωπικού (ΤΟΜΠ) M113.

Στις σχετικές φωτογραφίες και αναφορές που είδαν το φως της δημοσιότητας, ένα M113 εμφανίζεται να έχει υποστεί καταστροφική διάλυση. Ενώ αρχικά εκτιμήθηκε ότι το όχημα είχε πέσει σε αντιαρματική νάρκη, η προσεκτική ανάλυση της παραμόρφωσης του σκάφους αποκάλυψε μια εντελώς διαφορετική πραγματικότητα: η έκρηξη σημειώθηκε από μέσα προς τα έξω.

Όταν ένα τεθωρακισμένο προσκρούει σε νάρκη ή δέχεται πλήγμα από κατευθυνόμενο βλήμα, το μέταλλο και η δομή υποχωρούν προς το εσωτερικό. Στη συγκεκριμένη περίπτωση, τα τοιχώματα της θωράκισης ξεκόλλησαν και ξεδιπλώθηκαν προς τα έξω, δείγμα ακαριαίας δημιουργίας τεράστιας υπερπίεσης εντός του διαμερίσματος μάχης.

Σύμφωνα με στρατιωτικούς παρατηρητές, το όχημα -που είχε περάσει σε ρωσικά χέρια ως λάφυρο- χρησιμοποιούνταν ως αυτοκινούμενος φορέας όλμου, βάλλοντας πυρομαχικά βορειοκορεατικής προέλευσης.

Είτε λόγω κατασκευαστικού ελαττώματος των βλημάτων (φαινόμενο συχνό σε παρτίδες αμφίβολης ποιότητας), είτε εξαιτίας ανθρώπινου λάθους κατά τη διαδικασία τάξης/γόμωσης, σημειώθηκε πρόωρη πυροδότηση ή αυτανάφλεξη των στοιβασμένων πυρομαχικών. Το αποτέλεσμα ήταν η άμεση καταστροφή του οχήματος.

Το περιστατικό επαναφέρει στη συζήτηση το μεγαλύτερο μειονέκτημα της σχεδίασης του M113: τη θωράκιση από κράμα αλουμινίου 5083.

Σχεδιασμένο τη δεκαετία του 1950 ως απλό «ταξί μάχης» (battle taxi), το M113 αξιοποίησε το αλουμίνιο για εξοικονόμηση βάρους, χαμηλή κατανάλωση και δυνατότητα αερομεταφοράς, προσφέροντας παράλληλα προστασία μόνο από θραύσματα πυροβολικού και σφαίρες φορητού οπλισμού 7,62 mm. Όμως:

Το αλουμίνιο διαθέτει εξαιρετικά χαμηλό σημείο τήξης (~660°C). Σε περίπτωση εκδήλωσης πυρκαγιάς, το σκάφος κυριολεκτικά λιώνει.

Σε ένα σύγχρονο περιβάλλον κορεσμού από αντιαρματικά κατευθυνόμενα βλήματα (ATGMs), RPGs και περιφερόμενα πυρομαχικά (kamikaze FPV drones), η θωράκιση δεν παρέχει κανένα ουσιαστικό περιθώριο προστασίας.

Η σκληρή πραγματικότητα στον Έβρο

Το συγκεκριμένο περιστατικό δεν αποτελεί απλώς μια πολεμική καταγραφή, αλλά αγγίζει άμεσα και τον Ελληνικό Στρατό.

Η ραχοκοκαλιά του Μηχανοκίνητου Πεζικού στο Δ’ Σώμα Στρατού στη Θράκη και στα νησιά του Ανατολικού Αιγαίου εξακολουθεί να βασίζεται σε έναν στόλο σχεδόν 1.800 έως 1.900 οχημάτων της οικογένειας M113/M106/M577.

Απέναντι σε ένα θέατρο επιχειρήσεων όπως ο Έβρος, όπου οι τουρκικές μηχανοκίνητες ταξιαρχίες αναβαθμίζονται με σύγχρονα τεθωρακισμένα (ACV-15, τροχοφόρα Vuran, Kirpi και νέα TOMA Tulpar) και δεκάδες συστήματα ηλεκτροοπτικής επιτήρησης και FPV drones:

Τα M113 στην πρώτη γραμμή αποτελούν εξαιρετικά ευάλωτους αλλά και ελκυστικούς στόχους.

Η ενσωμάτωση πρόσθετης αντιθραυσματικής θωράκισης, κλωβών προστασίας (anti-drone cages) και συστημάτων παρεμβολών είναι το απολύτως ελάχιστο μέτρο επιβίωσης.

Η αντικατάστασή τους από σύγχρονα ΤΟΜΑ (όπως τα γερμανικά Marder 1A3, μελλοντικά Stryker ή άλλες ευρωπαϊκές λύσεις) καθίσταται πλέον επιτακτική ανάγκη και όχι πολυτέλεια.

ΣΧΟΛΙΑΣΤΕ ΤΟ ΑΡΘΡΟ