Ιράν: Πρόταση για επιστροφή των πυρηνικών επιθεωρητών με αντάλλαγμα χαλάρωση των κυρώσεων

Μια νέα πρόταση της Τεχεράνης, η οποία θα μπορούσε να επηρεάσει τις διαπραγματεύσεις με την Ουάσινγκτον, τέθηκε από τον Ιρανό υπουργό Εξωτερικών, Αμπάς Αραγτσί κατά τις επαφές του στη Νέα Υόρκη.

Σύμφωνα με το Bloomberg, ο Α.Αραγτσί πρότεινε σε ιδιωτικές συναντήσεις με Ευρωπαίους και διπλωμάτες από χώρες της Μέσης Ανατολής να επιτραπεί εκ νέου η πρόσβαση των διεθνών πυρηνικών επιθεωρητών σε εγκαταστάσεις του Ιράν που έχουν υποστεί ζημιές από βομβαρδισμούς. Σε αντάλλαγμα, η Τεχεράνη ζητά χαλάρωση των κυρώσεων.

Η πρόταση έγινε στο περιθώριο της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ, με τους διπλωμάτες που μίλησαν στο Bloomberg να ζητούν να μην κατονομαστούν, καθώς αναφέρονταν σε ιδιωτικές διαβουλεύσεις. Η επιστροφή των επιθεωρητών αποτελεί ένα από τα βασικά ζητήματα στις προσπάθειες επανέναρξης των συνομιλιών για το ιρανικό πυρηνικό πρόγραμμα.

Οι οικονομικές πιέσεις στην Τεχεράνη

Η εξέλιξη έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία η ιρανική οικονομία βρίσκεται υπό έντονη πίεση από τις κυρώσεις και τους περιορισμούς στις εξαγωγές πετρελαίου.

Οι συνομιλητές του Α.Αραγτσί εκτιμούν ότι η διάθεσή του να συζητήσει την επιστροφή των επιθεωρητών καταδεικνύει τις οικονομικές δυσκολίες που αντιμετωπίζει η Τεχεράνη. Παράλληλα, η κυβέρνηση του Ιράν έχει συνδέσει την επανεκκίνηση της διπλωματικής διαδικασίας με την άρση μέτρων που περιορίζουν τις οικονομικές και εμπορικές δραστηριότητες της χώρας.

Ο πρόεδρος του Ιράν, Μασούντ Πεζεσκιάν είχε ήδη δηλώσει δημοσίως ότι η χώρα του είναι διατεθειμένη να επιτρέψει την επιστροφή των πυρηνικών επιθεωρητών. Ωστόσο, μέχρι πρόσφατα δεν είχε γίνει γνωστό ότι ο Αραγτσί είχε μεταφέρει την ίδια πρόταση και σε ιδιωτικές συναντήσεις με ξένους διπλωμάτες.

Η πίεση προς τους Ευρωπαίους

Στις επαφές του στη Νέα Υόρκη, ο Ιρανός υπουργός Εξωτερικών ζήτησε επίσης από τις ευρωπαϊκές χώρες να επανεξετάσουν τη στάση τους απέναντι στην επαναφορά των κυρώσεων σε βάρος της Τεχεράνης.

Ο λεγόμενος μηχανισμός «snapback» προβλέπει την αυτόματη επαναφορά κυρώσεων όταν διαπιστώνεται μη συμμόρφωση του Ιράν με τις πυρηνικές του δεσμεύσεις. Ευρωπαίοι αξιωματούχοι έχουν μέχρι στιγμής απορρίψει τα αιτήματα της Τεχεράνης για ανατροπή της σχετικής διαδικασίας.

Την ίδια στιγμή, οι συνομιλίες ΗΠΑ και Ιράν που πραγματοποιήθηκαν στη Νέα Υόρκη δεν κατέληξαν σε συμφωνία. Σύμφωνα με πρόσφατο δημοσίευμα του Bloomberg, Ιρανοί αξιωματούχοι εμφανίζονται απαισιόδοξοι για την επίτευξη συμφωνίας πριν από τις αμερικανικές ενδιάμεσες εκλογές.

Παράλληλα με το πυρηνικό ζήτημα, κρίσιμο σημείο των διαπραγματεύσεων παραμένει το Στενό του Ορμούζ.

Η Τεχεράνη έχει προτείνει να ανοίξει εκ νέου η στρατηγικής σημασίας θαλάσσια οδός μέσα σε επτά ημέρες, υπό την προϋπόθεση ότι οι ΗΠΑ θα προχωρήσουν σε συγκεκριμένες κινήσεις, μεταξύ άλλων σε σχέση με τον ναυτικό αποκλεισμό και τις κυρώσεις στις ιρανικές εξαγωγές πετρελαίου. Ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ έχει απορρίψει την πρόσφατη ιρανική πρόταση, ενώ οι δύο πλευρές εμφανίζονται να παραμένουν μακριά από μια συνολική συμφωνία.

Η Ουάσινγκτον ζητά, από την πλευρά της, συγκεκριμένες δεσμεύσεις τόσο για την ελεύθερη ναυσιπλοΐα στο Στενό του Ορμούζ όσο και για το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν.

Οι διαπραγματεύσεις, πάντως, παραμένουν ανοικτές, με τους δύο πλευρές να συνεχίζουν τις επαφές μέσω διαμεσολαβητών, παρά τις σημαντικές διαφωνίες που εξακολουθούν να υπάρχουν.