Με την Ανατολική Μεσόγειο και το Αιγαίο στο επίκεντρο της περιφερειακής ατζέντας, ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν επέλεξε από το βήμα της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ στη Νέα Υόρκη να επαναφέρει μία πρόταση που η Τουρκία έχει παρουσιάσει αρκετές φορές τα τελευταία χρόνια: τη δημιουργία μιας Διάσκεψης για την Ανατολική Μεσόγειο.

Ο Τούρκος πρόεδρος δήλωσε ότι η Άγκυρα επιθυμεί τα ζητήματα στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο να αντιμετωπιστούν «με βάση τις σχέσεις καλής γειτονίας και το διεθνές δίκαιο», υποστηρίζοντας ότι μια περιφερειακή διάσκεψη μπορεί να δημιουργήσει «κοινό έδαφος» μεταξύ των εμπλεκόμενων πλευρών.

Η συγκεκριμένη πρόταση δεν αποτελεί νέα πρωτοβουλία, καθώς η Τουρκία την έχει επαναφέρει κατά το παρελθόν, ζητώντας τη συμμετοχή όλων των «παράκτιων» χωρών της περιοχής και μεταξύ αυτών και των… Τουρκοκυπρίων φυσικά.

Πίσω όμως από τη διπλωματική γλώσσα περί διαλόγου, η Άγκυρα συνδέει σταθερά την πρότασή της με τις πάγιες θέσεις της για τις θαλάσσιες ζώνες, τους ενεργειακούς πόρους και το Κυπριακό.

Το τουρκικό μήνυμα για Αιγαίο και Ανατολική Μεσόγειο

Στην ομιλία του ο Ερντογάν παρουσίασε την Τουρκία ως δύναμη που επιδιώκει τη σταθερότητα στην περιοχή, σημειώνοντας ότι η Άγκυρα θέλει το Αιγαίο και η Ανατολική Μεσόγειος να αποτελέσουν «περιοχές σταθερότητας και ευημερίας».

Η τουρκική πλευρά υποστηρίζει εδώ και χρόνια ότι δεν πρέπει να υπάρχουν αποκλεισμοί στις ενεργειακές και γεωπολιτικές εξελίξεις της περιοχής και ότι η Τουρκία και η τΔΒΚ πρέπει να συμμετέχουν στις σχετικές συζητήσεις.

Η Αθήνα, από την πλευρά της, υποστηρίζει ότι οι διαφορές πρέπει να αντιμετωπίζονται στη βάση του διεθνούς δικαίου και του Δικαίου της Θάλασσας, ενώ θεωρεί ότι οι τουρκικές διεκδικήσεις σε αρκετά σημεία υπερβαίνουν το πλαίσιο των διεθνών κανόνων.

Η Άγκυρα επαναφέρει το Κυπριακό και ζητά αναγνώριση του ψευδοκράτους

Στην ίδια ομιλία ο Τούρκος πρόεδρος αναφέρθηκε εκτενώς και στο Κυπριακό.

Ο Ερντογάν επανέλαβε την πάγια θέση της Τουρκίας ότι στο νησί υπάρχουν «δύο λαοί και δύο κράτη» και κάλεσε τη διεθνή κοινότητα να αναγνωρίσει το ψευδοκράτος.

Η θέση αυτή έρχεται σε αντίθεση με το πλαίσιο των Ηνωμένων Εθνών, τα οποία αναγνωρίζουν μόνο την Κυπριακή Δημοκρατία ως κράτος στο νησί.

Η Άγκυρα τα τελευταία χρόνια έχει μετακινηθεί από το μοντέλο της ομοσπονδιακής λύσης προς την προώθηση της ιδέας της «κυριαρχικής ισότητας» και της διεθνούς αναγνώρισης του ψευδοκράτους.

Το μεγαλύτερο μέρος της ομιλίας του Ερντογάν αφιερώθηκε στον πόλεμο στη Γάζα, με τον Τούρκο πρόεδρο να εξαπολύει σφοδρή επίθεση κατά του Ισραήλ και να ζητά από τα κράτη-μέλη του ΟΗΕ να αναγνωρίσουν το παλαιστινιακό κράτος.

Παράλληλα, χαρακτήρισε τη Χαμάς «δύναμη αντίστασης της Γάζας», υποστηρίζοντας ότι η οργάνωση αποδέχθηκε το ειρηνευτικό σχέδιο του Αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ, ενώ κατηγόρησε το Ισραήλ ότι εμποδίζει την εφαρμογή του.

Η ισραηλινή αντιπροσωπεία αποχώρησε από την αίθουσα κατά την έναρξη της ομιλίας του Τούρκου προέδρου, σύμφωνα με τις πληροφορίες που μεταδόθηκαν.

«Ο κόσμος είναι μεγαλύτερος από πέντε» – Η επίθεση στον ΟΗΕ

Ο Ερντογάν επανέλαβε επίσης το γνωστό του σύνθημα για μεταρρύθμιση του ΟΗΕ, επικρίνοντας τη δομή του Συμβουλίου Ασφαλείας με τα πέντε μόνιμα μέλη.

«Ο κόσμος είναι μεγαλύτερος από πέντε», ανέφερε, υποστηρίζοντας ότι το σημερινό σύστημα δεν αντανακλά τις πραγματικές ισορροπίες του πλανήτη.

Η συγκεκριμένη θέση αποτελεί κεντρικό σημείο της τουρκικής διπλωματικής ρητορικής τα τελευταία χρόνια, καθώς η Άγκυρα επιχειρεί να ενισχύσει τον ρόλο της ως περιφερειακής δύναμης με παγκόσμια επιρροή.

Η «συμμαχία της Μέκκας» και ο ρόλος της Τουρκίας στη νέα περιφερειακή αρχιτεκτονική

Ο Τούρκος πρόεδρος αναφέρθηκε ακόμη στη συνεργασία Τουρκίας, Πακιστάν και Σαουδικής Αραβίας, παρουσιάζοντάς την ως μηχανισμό ενίσχυσης της περιφερειακής ασφάλειας.

Η συγκεκριμένη συνεργασία εντάσσεται στην προσπάθεια της Άγκυρας να αναπτύξει νέες μορφές περιφερειακών συμμαχιών, πέρα από τα παραδοσιακά πλαίσια του ΝΑΤΟ και των δυτικών δομών ασφαλείας.

Η Τουρκία ως «πυλώνας ασφαλείας» της Ευρώπης

Ο Ερντογάν επιχείρησε επίσης να ενισχύσει το μήνυμα ότι η Τουρκία αποτελεί αναπόσπαστο τμήμα της ευρωπαϊκής ασφάλειας.

Υποστήριξε ότι η αμυντική βιομηχανία της χώρας και η οικονομική της ανθεκτικότητα καθιστούν την Τουρκία «νησί σταθερότητας» σε μια περιοχή γεμάτη κρίσεις.

Παράλληλα, τόνισε ότι η Ευρώπη δεν μπορεί να είναι ισχυρότερη και ασφαλέστερη εάν η Τουρκία αποκλειστεί από την αρχιτεκτονική ασφαλείας της.

Η αναφορά αυτή συνδέεται άμεσα με την προσπάθεια της Άγκυρας να ενισχύσει τον ρόλο της στις ευρωπαϊκές αμυντικές εξελίξεις και στις συζητήσεις για τη νέα αρχιτεκτονική ασφαλείας.

Η επόμενη κίνηση στο Αιγαίο

Η επαναφορά της πρότασης για Διάσκεψη Ανατολικής Μεσογείου δείχνει ότι η Άγκυρα συνεχίζει να προωθεί μια πολυμερή διαδικασία, στην οποία θα επιχειρούσε να εντάξει το σύνολο των ζητημάτων που θεωρεί ανοιχτά στην περιοχή.

Για την Ελλάδα, το κρίσιμο σημείο παραμένει το πλαίσιο μέσα στο οποίο μπορεί να γίνει οποιοσδήποτε διάλογος: η Αθήνα υποστηρίζει ότι οι διαφορές πρέπει να επιλύονται στη βάση του διεθνούς δικαίου και χωρίς δημιουργία νέων τετελεσμένων.

Έτσι, η πρόταση Ερντογάν για μια περιφερειακή διάσκεψη δεν αποτελεί απλώς μια διπλωματική πρωτοβουλία, αλλά μέρος μιας ευρύτερης τουρκικής στρατηγικής για τον ρόλο της στην Ανατολική Μεσόγειο.

ΣΧΟΛΙΑΣΤΕ ΤΟ ΑΡΘΡΟ